[color=red]Oto artykół, jaki przez przypadek znalazłem w sieci. Warto poczytać...[/color]<br /><br />[b]Słowa dają życie i odbierają życie. Są błogosławieństwem i przekleństwem. Niszczą i leczą. Bywają jak uderzenie kamieniem i jak miód na serce. Napastliwe słowa są przyczyną depresji i chorób. Głębokiego bólu. Ciężaru w żołądku. Dławienia w gardle. Ściśniętego serca. Cierpienia duchowego.[/b]<br />Słowa zachwytu wznoszą nasze życie na wyższy poziom, uskrzydlają. Jakich słów używamy? Jakich chcielibyśmy słuchać? Dlaczego tak łatwo wypowiadamy te, które ranią, a tak rzadko słowa uznania? Na szczęście istnieje język serca.<br /><br />Używamy raniących słów, a nawet dopuszczamy się słownej agresji. Chyba nie ma nikogo, kto byłby od tego wolny. Kierowani lękiem i bezsilnością staramy się uzyskać władzę i kontrolę nad ludźmi, aby poczuć się lepiej. Często nie jesteśmy ani trochę świadomi, co kryje się za słowami, które wypowiadamy, ponieważ zjawisko słownej agresji jest w pewnym sensie częścią naszej kultury, jak pisze w książce &#8222;Toksyczne słowa&#8221; [Jacek Santorski &amp; Co 2002] Patricia Evans. &#8222;Dominacja, wymuszanie uległości, umniejszanie cudzych osiągnięć i zawyżanie własnych, dławienie oporu, manipulacja, krytyka, stosowanie nacisku i zastraszanie to akceptowane przez wielu reguły gry&#8221;.<br /><br />Możemy poddać się dyktaturze kultury, jednak dobrze wiedzieć, że agresja słowna jest źródłem niezliczonych cierpień, ponieważ odcina od życia, od stanu współczucia. Wyklucza bliskość. Napastliwe słowa są przyczyną depresji i chorób. Głębokiego bólu. Smutku. Ciężaru w żołądku. Dławienia w gardle. Ściśniętego serca.<br /><br />Gdy doktor Marshall B. Rosenberg, psycholog, założyciel Ośrodka Porozumienie bez Przemocy, zastanawiał się, jakie czynniki decydują o tym, że wzmacniamy w sobie życiodajny stan współczucia, uderzyła go kluczowa rola języka i sposobu, w jaki posługujemy się słowami. <br />Posłuchajmy siebie: jakich słów używamy i w jaki sposób to robimy? Jakie słowa kierują do nas ludzie?<br /><br />[b]Sęk w tym, że jesteś strasznym samolubem.[/b]<br /><br />Komunikaty odcinające od życia to &#8211; wśród ogromnego bogactwa form, które mamy do dyspozycji &#8211; osądy, czyli stwierdzenia sugerujące, że ludzie, których działanie jest niezgodne z naszym systemem wartości, nie mają racji lub są źli. &#8222;Sęk w tym, że jesteś strasznym samolubem&#8221;, &#8222;Ona jest leniwa&#8221;, &#8222;Oni mają mnóstwo uprzedzeń&#8221;. <br />Zaprząta nas, kto jest dobry, zły, normalny, nienormalny, odpowiedzialny, nieodpowiedzialny, bystry, ograniczony, leniwy, głupi. Jeśli bliska osoba prosi mnie o więcej czułości, niż od niej dostaję, jest &#8222;zachłanna i niesamodzielna&#8221;. Ale jeśli ja zapragnę więcej czułości, niż od niej dostanę, uznam, że jest &#8222;wyniosła i niewrażliwa&#8221;. Jeśli koleżanka z pracy bardziej niż ja przejmuje się detalami, jest &#8222;małostkową pedantką&#8221;, lecz jeśli to mnie detale bardziej leżą na sercu niż jej, będzie &#8222;niechlujną bałaganiarą&#8221;.<br /><br />Patricia Evans w &#8222;Toksycznych słowach&#8221; wyróżnia rodzaje słownej agresji. To nie tylko wyzwiska (&#8222;idioto&#8221;, &#8222;głupku&#8221;), wybuchy gniewu (&#8222;zamknij się!&#8221;), zastraszanie, rozkazywanie, ale także nasze całkiem zwyczajne, niewinne powiedzonka. Wycofywanie się: &#8222;co mam ci powiedzieć?&#8221;, &#8222;o co ci chodzi, przecież rozmawiamy?&#8221;, &#8222;nigdy nie dopuszczasz mnie do głosu&#8221;. Sprzeciwianie się: &#8222;ależ skąd, wcale tak nie jest&#8221;, &#8222;mylisz się&#8221;. Lekceważenie: &#8222;jesteś przewrażliwiona&#8221;, &#8222;wyciągasz pochopnie wnioski&#8221;, &#8222;przesadzasz&#8221;, &#8222;masz zbyt bujną wyobraźnię&#8221;, &#8222;nie wiesz, o czym mówisz&#8221;, &#8222;wydaje ci się, że zjadłaś wszystkie rozumy&#8221;, &#8222;kiedy nie narzekasz, jesteś nieszczęśliwa&#8221;, &#8222;opacznie wszystko pojmujesz&#8221;. Słowna agresja ukryta w żartach (&#8222;niedługo zapomnisz własnej głowy&#8221;, &#8222;czego można się spodziewać po kobiecie?&#8221;) rani do żywego, trafiając w najczulsze punkty. Gdy mówimy, że jest nam przykro, możemy usłyszeć, że nie znamy się na żartach, bierzemy wszystko zbyt poważnie, robimy z igły widły. Wszystkie te stwierdzenia mają charakter napastliwy. Przerywanie i odwracanie uwagi: &#8222;zawsze musisz mieć ostatnie słowo!&#8221;, &#8222;nie rozumiem, do czego zmierzasz! Koniec dyskusji!&#8221;, &#8222;to stek bzdur!&#8221;, &#8222;odczep się ode mnie!&#8221;, &#8222;daj spokój!&#8221;, &#8222;przestań gadać!&#8221;, &#8222;skąd ci przyszedł do głowy tak szalony, głupi (dziwaczny, kretyński) pomysł?&#8221;, &#8222;przestań zrzędzić!&#8221;.<br />Krytykowanie: &#8222;nie potrafisz wygrywać&#8221;, &#8222;zwariowałaś&#8221;, &#8222;nie wiesz, kiedy przestać&#8221;, &#8222;następnym razem powinnaś...&#8221;, &#8222;zobacz, co przegapiłaś&#8221;. Stwierdzenia zaczynające się od słów: &#8222;kłopot z tobą polega na tym, że...&#8221;, &#8222;twój problem polega na tym, że...&#8221;, są formą krytycznego, agresywnego osądu. Podważanie opinii: &#8222;kto cię pytał?&#8221;, &#8222;zawsze musisz dorzucić swoje pięć groszy!&#8221;, &#8222;to cię przerasta&#8221;, &#8222;nigdy ci się to nie uda&#8221;, &#8222;myślisz, że jesteś taka mądra!&#8221;, &#8222;kogo chcesz zadziwić?!&#8221;.<br /><br />[b]Co ten człowiek czuje? Czego mu trzeba?[/b]<br /><br />Co z tym robić? Co robić z nawykiem oceniania, krytykowania, obwiniania? Marshall B. Rosenberg w książce &#8222;Porozumienie bez przemocy&#8221; [Jacek Santorski &amp; Co 2003] proponuje, abyśmy spróbowali &#8222;języka serca&#8221;. Teoretycznie to proste: zamiast osądzać i stawiać diagnozy, skupiamy się na jasnym wyrażaniu swoich spostrzeżeń, odczuć i potrzeb. Zamiast obrażać się na ludzi za ich nieprzemyślane słowa, wsłuchujemy się w nie i wydobywamy z nich uczucia, którymi są podszyte, ponieważ za każdym komunikatem kryją się uczucia i potrzeby. Nie mamy w tym wprawy, ponieważ raczej nie uczono nas ufać uczuciom, więc odcinamy się od tego, co się w nas dzieje. Nasza uwaga zwrócona jest na zło i niedostatki &#8222;nieprawidłowej&#8221; natury, nad którą musimy zapanować. Tymczasem nasza natura jest jak najbardziej w porządku &#8211; w sposób naturalny jesteśmy zdolni czerpać radość ze współczującego dawania i brania.<br />Słuchaj, czego ludzie potrzebują, a nie co o tobie myślą &#8211; to jedna z głównych tez porozumienia bez przemocy. Każdy napastliwy komunikat może być dla nas jedynie informacją o drugim człowieku, o jego niezaspokojonych potrzebach. Zadajemy sobie wówczas pytania: Co ten człowiek czuje? Czego mu trzeba? Jakie budzi we mnie uczucia i jakie potrzeby kryją się za tymi uczuciami?<br /><br />Rosenberg przywołuje historię, która mu się przydarzyła. Prowadził zajęcia o języku serca w meczecie na terenie obozu dla uchodźców w Betlejem. Słuchało go 170 palestyńskich muzułmanów. Nagle jeden z nich nazwał go &#8222;amerykańskim mordercą&#8221;. &#8222;Na szczęście zdołałem skupić się na jego uczuciach i potrzebach&#8221;, pisze Rosenberg. Zaczęli rozmawiać i usłyszał o jego bólu, rozpaczy, pragnieniu lepszego życia i złości na Amerykanów. &#8222;Kiedy ten człowiek nabrał pewności, że go rozumiem, zdołał wysłuchać moich wyjaśnień, dlaczego przyjechałem do obozu uchodźców. Gdy minęła kolejna godzina, ten sam człowiek, który nazwał mnie mordercą, zaprosił mnie do siebie do domu na świąteczną kolację, bo działo się to akurat w czasie Ramadanu&#8221;.<br /><br />Ponadto polecamy:<br /><br />Theodore Zeldin, Jak rozmowa zmienia twoje życie, W.A.B. 2001;<br />Samuel Shem, Janet Surrey Musimy porozmawiać, Jacek Santorski &amp; Co 2002; <br />Arthur H. Bell, Nie musisz tego słuchać, Rebis 2006;<br />Eric Berne, Dzień dobry... i co dalej?, Rebis 2005.<br /><br />[b]Daj pożyć, pochwal[/b]<br /><br />Szczerą pochwałę można porównać do snu, który przywraca siły w sposób naturalny. Nieszczerą do amfetaminy &#8211; postawi na nogi, ale kosztem życia, przyniesie rozczarowanie &#8211; mówi Piotr Pawłowski, psycholog z Akademickiego Ośrodka Psychoterapii UW, trener Polskiego Instytutu NLP.<br /><br />&#8211; Mark Twain mawiał, że jedna pochwała pozwala mu dobrze żyć przez trzy miesiące. Efektowne stwierdzenie. Prawdopodobne?<br /><br />&#8211; Jak najbardziej. Słowa uznania są niezbędne do życia. Motywują do działania, do zmiany, rozwoju. Gdy słyszę, że jestem w czymś dobry, mam siłę i odwagę stawać się kimś jeszcze lepszym; kimś, kim potencjalnie mógłbym być.<br /><br />&#8211; Marshall B. Rosenberg, autor książki &#8222;Porozumienie bez przemocy&#8221;, pisze, że pochwały i komplementy zaczynające się od &#8222;jesteś...&#8221; wznoszą barierę między nami a życiem, ponieważ kryje się w nich osąd. Wszelkie zaś osądy, zarówno negatywne, jak i pozytywne, utrudniają kontakt z rzeczywistością. Radzi, byśmy słysząc: &#8222;jesteś wspaniała&#8221;, &#8222;jesteś genialny&#8221;, dopytali, co konkretnie zrobiliśmy, że zasłużyliśmy na takie słowa. Okazuje się, że chwalić to nie takie łatwe.<br /><br />&#8211; Jeśli powiem komuś, kogo niewiele znam, &#8222;jesteś wspaniały&#8221;, to może zostać różnie przyjęte, ale takie afirmujące słowa w bliskiej relacji są mile widziane. &#8222;Jesteś fajnym facetem&#8221;, &#8222;jesteś cudowna&#8221; &#8211; mówimy sobie w miłosnych związkach i rozkwitamy. Czułe słowa słyszane od kogoś, kogo kochamy, bywają napędem do życia. Komplementy mogą oczywiście przybierać formę osądów i być używane jako narzędzie kontroli i manipulacji. Jednak manipulację łatwo rozpoznać, a wtedy czar pryska. Pojawia się smutek, rozczarowanie: &#8222;A więc nie na mnie ci zależy, ale żebym tańczył, jak mi zagrasz&#8221;. Szczera pochwała ma na celu jedynie wyrażenie uznania, wzmocnienie kogoś.<br />Gdy osądzamy i interpretujemy cudze zachowanie, tym samym ujawniamy własne pragnienia i oczekiwania. Reagujemy zgodnie z nawykiem: skoro moje potrzeby nie zostały zaspokojone, poszukam winy w tobie. Jeśli ktoś mówi: &#8222;Nigdy mnie nie rozumiesz&#8221;, tak naprawdę informuje tylko o tym, że pragnie być rozumiany.<br />&#8211; &#8222;Można się zaharować na śmierć i nigdy od nikogo nie usłyszeć dobrego słowa. Ale wystarczy popełnić jeden błąd i zaraz ktoś na człowieka naskoczy&#8221; &#8211; skarżą się amerykańscy pracownicy (cyt. za Rosenbergiem). I marzą nie o podwyżkach, ale o dobrym słowie. W Polsce nie jest chyba lepiej. Dlaczego tak rzadko wyrażamy sobie nawzajem uznanie?<br /><br />&#8211; Nie uczyliśmy się takich zachowań. Nie chwalimy, bo nie chcemy innych rozpuścić. Ale to właśnie pochwały pozwalają nam wzrastać. Starzy ludzie pamiętają pochwały rodziców i traktują je jako światło na drodze, którą przeszli.<br /><br />&#8211; Myślałam: &#8222;On na pewno wie, ile dla mnie znaczy. Nie muszę mu mówić. A zresztą w słowach i tak nie sposób tego wyrazić&#8221;. Pod tym kryło się zakłopotanie: jak to powiedzieć, żeby wypadło składnie? Ale już wiem, że jeśli coś warte jest zrobienia, trzeba to zrobić, choćby marnie.<br /><br />&#8211; Zacząć od siebie. Czegokolwiek pragniemy od innych, dajmy im to najpierw. Dobre słowo wraca &#8211; to złota zasada.<br /><br />[b]Kanapka ze słów[/b]<br /><br />Jak powiedzieć cioci, że nie zgadzamy się z jej opinią na temat osób pochodzenia żydowskiego, przyjacielowi, że stosuje przemoc słowną wobec syna, a pracownikowi, że popełnił błąd? Za pomocą kanapki ze słów &#8211; radzi psycholog Piotr Pawłowski.<br />Zaczynamy i kończymy pozytywnie, szczerze wyrażając uznanie. W środku jest komunikat o konkretnym zachowaniu, na które chcemy zwrócić uwagę. Mówimy tylko o swoich odczuciach.